Aγγελική Σπανού: Οι «Απαρατήρητοι» εργαζόμενοι λένε σκληρές αλήθειες για εμάς (φωτο)

0
35

Δέκα εργαζόμενοι που περνούν απαρατήρητοι είναι οι πρωταγωνιστές της Αγγελικής Σπανού στα διηγήματά της που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ. Είναι η ταμίας στο σούπερμάρκετ, ο ντελιβεράς, ο θυρωρός ενός κτιρίου με γραφεία, η οδοκαθαρίστρια, η υπάλληλος στα διόδια, ο τραυματιοφορέας, η ταξιθέτρια, η τηλεφωνήτρια, ο παρκαδόρος στο πλοίο, ο δικαστικός κλητήρας. Υποφέρουν από ανία, κουράζονται από την αδιαφορία των άλλων, μας παρατηρούν και μας κρίνουν, την ίδια ώρα που ερωτεύονται, φαντασιώνονται, χωρίζουν, φλερτάρουν, ονειρεύονται – αναζητώντας την ευτυχία πέρα και μακριά από τις δύσκολες συνθήκες που βιώνουν στην καθημερινότητά τους. Η συγγραφέας, η δημοσιογράφος  Αγγελική Σπανού μιλά στην aftodioikisi.gr και στον Χρίστο Βούζα για το πώς γεννήθηκε η ιδέα, την επίπονη (σ.σ. με συγκίνηση για τη σκληρή εργασιακή πραγματικότητα των «απαρατήρητων», που πολλές φορές της έφερνε «δάκρυα στα μάτια») διαδικασία συγγραφής του βιβλίου αλλά και το τι σημαίνει για εκείνη, καθώς, όπως λέει, «μετά από 25 χρόνια στη δημοσιογραφία είναι η πρώτη φορά που αισθάνομαι ότι έκανα κάτι που έχει νόημα».

Η συγγραφέας και δημοσιογράφος Αγγελική Σπανού

-Μια δημοσιογράφος που παρακολουθεί επαγγελματικά την πολιτική πώς βρέθηκε στα σούπερμάρκετ και τα σουβλατζίδικα για να μιλήσει με ταμίες και ντελιβεράδες;

Δεν ξέρω. Μάλλον είναι ότι ήθελα τόσο πολύ να ξεφύγω από την τοξικότητα του πολιτικού παιχνδιού που πήγα πίσω, στην αθέατη πλευρά του κόσμου της εργασίας. Δεν ήταν η πρώτη φορά για μένα. Με ενδιέφεραν πάντα. Εργαζόμενοι με συρρικνωμένα δικαιώματα και χωρίς ορατότητα που δεν αποτελούν συμπαγές εκλογικό ακροατήριο και γι αυτό δεν προσελκύουν το ενδιαφέρον κομμάτων, εταιρειών δημοσκοπήσεων, διαμορφωτών της κοινής γνώμης, δημοσιολογούντων, ΜΜΕ. Με ενδιέφεραν πάντα, πώς ζουν, τι σκέφτονται, πώς μας βλέπουν, εμάς τους ορατούς. Ε, αυτή τη φορά είπα να το κάνω στα σοβαρά, για μένα περισσότερο, όχι για εκείνους, και κάπως έτσι, μέσα από παράξενες εσωτερικές διαδρομές, προέκυψε αυτό το βιβλίο.

-Συνήθως όταν ανακοινώνονται προσλήψεις στις υπηρεσίες καθαριότητας των δήμων, γίνεται σούσουρο για οδοκαθαριστές που μετακινούνται σε γραφεία, για ρουσφέτια και πελατειασμό. Είναι ένας κλάδος που έχει κατασυκοφαντηθεί. Η οδοκαθαρίστρια που πρωταγωνιστεί στο διήγημά σου έχει να πει μια ιστορία σπαρακτική…

Και δεν είναι η μόνη. Για να γράψω αυτές τις ιστορίες μίλησα με αρκετούς εργαζόμενους που κάνουν τη συγκεκριμένη δουλειά και με πρόσωπα που συνδέονται μαζί τους. Την απαξιωτική κριτική και αυτές τις πονηρές γενικεύσεις τις κάνουν άνθρωποι που δεν θα άντεχαν ούτε μία μέρα να μαζεύουν σκουπίδια στο δρόμο και που απαιτούν καθαριότητα χωρίς να σέβονται αυτούς που μας την εξασφαλίζουν. Ακόμη χειρότερα, άνθρωποι που θεωρούν ότι οι οδοκαθαριστές ανήκουν σε μια κατώτερη κοινωνική κατηγορία που δεν αξίζει και πολλά. Ας μην κρυβόμαστε, υπάρχει κάτι βαθιά ταξικό σε όλο αυτό. Πολλοί κάνουν πως διαμαρτύρονται για την έλλειψη αξιολόγησης στο προσωπικό των δήμων και αυτό που εννοούν είναι ότι και πολλά τους πέφτουν τα 800 ευρώ, ότι θα πρέπει να λένε «ευχαριστώ» που έχουν δουλειά, οποιαδήποτε δουλειά.

-Είναι ιστορίες που σε ξεβολεύουν. Δεν είχα ποτέ σκεφτεί ότι τηλεφωνήτρια που με καλεί για μια προσφορά και εκνευρίζομαι περνάει δύσκολα. Ένιωσα τύψεις όταν διάβασα αυτή την ιστορία.

Κι εγώ ένιωθα τύψεις όταν την έγραφα. Γιατί έχω πολλές φορές κλείσει απότομα το τηλέφωνο όταν, όπως όλους μας, με καλούν από μια εταιρεία για να προωθήσουν ένα προϊόν. Η ενσυναίσθηση είναι δύσκολο πράγμα. Τουλάχιστον να ξέρουμε αυτό, ότι δεν έχουμε ψυχή μόνο εμείς και οι άνθρωποι που αγαπάμε και που μας ενδιαφέρουν. Εχει ψυχή κι αυτός που μας φέρνει την πίτσα μέσα στη βροχή και εκείνος που μας δείχνει πώς να παρκάρουμε στο πλοίο και ο άλλος στο νοσοκομείο που παραλαμβάνει το φορείο για να μεταφέρει τον πατέρα μας και η κυρία που της δίνουμε τα κέρματα για να περάσουμε τα διόδια. Δεν κοστίζει πολλά ένα χαμόγελο ούτε ένα «ευχαριστώ». Ενα κλισέ λέει ότι στη ζωή παίρνεις ό,τι δίνεις. Δεν ισχύει, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα κλισέ. Οι «Απαρατήρητοι» λένε σκληρές αλήθειες για εμάς. Ας αναρωτηθούμε πόσο γενναιόδωροι, ψυχικά, είμαστε και αν μας αγγίζει ο,τιδήποτε δεν μας αφορά, έστω έμμεσα, προσωπικά.

-Για μένα είναι ένα πολιτικό βιβλίο. Είναι;

Δεν είχα τέτοια πρόθεση αλλά τώρα που το λες σκέφτομαι πως είναι έτσι κι αλλιώς πολιτικό ζήτημα οι κοινωνικές ανισότητες και οι δυσκολίες των «κάτω». Φαντάζομαι πως ένας ειλικρινής νεοφιλελεύθερος θα πει ότι κάποιος που δεν έχει σπουδές, ένας ανειδίκευτος, θα πρέπει να προσαρμοστεί σε έναν μισθό πείνας και σε άγριες συνθήκες εργασίας γιατί τόσο μπόρεσε. Την ξέρεις αυτή την ανάλυση. Αν έχεις τα προσόντα, προοδεύεις. Αν δεν τα έχεις, πνίγεσαι και φταις εσύ.

-Στο βιβλίο περιγράφεις μια πολύ σκληρή εργασιακή πραγματικότητα χωρίς να διολισθαίνεις στο μελό. Δυσκολεύτηκες;

Πολύ. Είναι ένα βιβλίο που γράφτηκε με δάκρυα και χαίρομαι που μου λες ότι δεν φαίνεται, απεχθάνομαι το μελό και τον κραυγαλέο συναισθηματισμό. Με συγκινούσε πολύ η συνάντηση με αυτούς τους εργαζόμενους. Με συγκινούσε η απορία τους, τι ακριβώς θέλω, η δυσκολία τους να περιγράψουν το καθημερινό τους βίωμα, πώς να αφηγηθούν την επανάληψη, το ξάφνιασμά τους που κάποιος δημοσιογράφος τους ζητούσε να μιλήσουν, ακόμη και η δυσπιστία τους απέναντί μου, κάποιες φορές και η αντιπάθειά τους για ό,τι θεωρούσαν ότι εκπροσωπώ. Μου έδωσαν πάρα πολλά όσοι με εμπιστεύθηκαν και με έβαλαν στον κόσμο τους. Μετά από 25 χρόνια στη δημοσιογραφία είναι η πρώτη φορά που αισθάνομαι ότι έκανα κάτι που έχει νόημα.

Το βιβλίο της Αγγελικής Σπανού «Απαρατήρητοι» (σελ. 168) κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Πόλις» 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here